Maak betere opnames met het PIB™ Portable Vocal Screen

LET OP: Bij deze video is kritisch luisteren belangrijk. Je kunt hem daarom het beste bekijken met goede luidsprekers in een akoestisch behandelde ruimte. Als dat niet lukt, gebruik dan de beste luidsprekers of koptelefoon die je hebt. Onthoud dat geweldige opnames meestal het resultaat zijn van veel kleine details die goed zijn uitgevoerd, en die samen zorgen voor een superieure opname.

Portable Isolation Booth (PIB)

Deze video laat een aantal van de subtielere mogelijkheden zien van de PIB™ Portable Vocal Screen van GIK Acoustics om opnames te maken die natuurlijker klinken.

De voordelen en beperkingen van close-miking

Dichtbij microfoongebruik is een heel gangbare praktijk geworden in de moderne muziek – zozeer zelfs dat je makkelijk vergeet dat het verboden was in de Abbey Road Studios toen Geoff Emerick dit wilde doen voor de Beatles. Hij moest zelfs speciale toestemming vragen aan de leiding van EMI, die bang waren dat het dichtbij de geluidsbron plaatsen van de microfoon de microfoon zou beschadigen! De voordelen van close-miking zijn iets waar de meeste thuisopnamemakers gebruik van maken bij het opnemen. Het zorgt ervoor dat de geluidsbron veel luider klinkt ten opzichte van andere dingen die je niet wilt oppikken, zoals achtergrondgeluid, het geluid van de ruimte dat in de microfoon terechtkomt, en ook geluid dat doorsijpelt van andere artiesten in de ruimte.

Maar er zijn ook beperkingen aan close-miking. Het nabijheidseffect van de meeste microfoons zorgt voor een onnatuurlijke versterking van de lage frequenties van de geluidsbron. Bovendien luisteren we bijna nooit naar iets met onze oren op slechts een paar inches afstand van de geluidsbron. Bij grotere instrumenten, zoals akoestische gitaren of contrabassen, resoneren verschillende delen van het instrument op verschillende manieren. Door de microfoon wat verder weg te zetten, krijgen we een veel natuurlijker klinkend ‘beeld’ van het instrument, zoals we het in een ruimte zouden horen.

Maar als je de microfoon verder weg zet, vooral in een onbehandelde ruimte, betekent dat meestal dat zowel de ruisvloer als de kamertonen veel luider zijn in verhouding tot het instrument zelf. Vaak zijn deze ongewenste artefacten erger dan de effecten van close-miking, dus blijft dat onze enige optie als we onze opname zo min mogelijk willen verstoren. Daarom is een akoestisch behandelde ruimte zo belangrijk; het geeft je de vrijheid om de microfoon te plaatsen waar het instrument het beste klinkt, zonder dat die ongewenste artefacten de opname verpesten. Maar nu, met draagbare akoestische panelen zoals het PIB™ Portable Vocal Screen, kun je natuurlijkere opnames maken zonder te hoeven investeren in een kamer vol akoestische panelen.

Vier opnames

De video hierboven laat deze technieken zien. Er zitten vier opnames van een akoestische gitaar in. Bij twee is de microfoon dichtbij geplaatst, en bij twee staat de microfoon wat verder weg (ongeveer 3’). En twee zijn met de PIB en twee zonder, waardoor we alle vier de combinaties kunnen bekijken en kritisch beluisteren.

Alle opnames zijn gemaakt met dezelfde microfoon (een goedkope condensatormicrofoon met klein diafragma), via dezelfde signaalketen (een eenvoudige, maar zuivere voorversterker die is ingebouwd in een populaire opname-interface), van dezelfde gitaar. De gitaar in kwestie is een gitaar met een kleine klankkast die ik leuk vind vanwege zijn karakter en klank. Hij heeft niet het grote, krachtige geluid van een jumbo- of dreadnought-gitaar met een grote klankkast, maar is handig voor bijvoorbeeld fingerpicking, waarbij een interessant klankkarakter gewenst is.

De eerste twee tracks zijn de close-mics, één met de PIB en één zonder. Het verschil tussen beide is vrij subtiel, maar je hoort zeker wat meer helderheid met de PIB, omdat de kamerreflecties minder kamfiltering veroorzaken als je de PIB gebruikt. Kamfiltering veroorzaakt talloze smalle pieken en dalen in de frequentierespons van de opname, en afhankelijk van waar die pieken en dalen vallen ten opzichte van de frequenties die het instrument produceert, kan dit vreemd klinkende artefacten opleveren, die zelfs in de ruwe, onbewerkte tracks duidelijk hoorbaar zijn. Als je moeite hebt om het verschil tussen de twee te horen, zorg er dan allereerst voor dat je luistert via goede luidsprekers in een akoestisch behandelde ruimte, zodat je de subtiliteiten kunt onderscheiden die nodig zijn om geweldige opnames te maken. Als dat niet mogelijk is, is een goede hoofdtelefoon een andere goede optie. En wees geduldig. Leren luisteren naar dit soort subtiliteiten vergt veel oefening!

Maar maak je geen zorgen, het verschil tussen de volgende twee tracks is veel makkelijker te horen. Hiervoor stond de microfoon op ongeveer 3’ van de gitaar, waarbij de ene opname in een onbehandelde ruimte is gemaakt en de andere opname met 2 PIB’s, één links en één rechts terwijl ik naar de microfoon keek. Dit zorgde voor een opnameomgeving waarin de microfoon veel minder kamergeluid oppikte, omdat een groot deel van de reflecties door de PIB’s werd tegengehouden. Let op: elke PIB heeft een oppervlakte van meer dan 23 vierkante voet! Dit zijn grote panelen, dus samen voegen we bijna 47 voet aan absorberend oppervlak toe, allemaal binnen een paar voet van zowel de microfoon als het instrument. De opening tussen de twee panelen was aan de ene kant slechts een paar inches breed, net breed genoeg om de arm van een microfoonstandaard erdoor te laten, en aan de andere kant ongeveer 4 feet, net breed genoeg om ruimte te bieden zodat de gitaar als het ware ‘in’ de door de twee PIB’s gecreëerde opnamecabine kon ‘kijken’. Daardoor kwamen de enige noemenswaardige reflecties van het plafond, dat ongeveer 7,5’ hoog was maar licht schuin stond om de reflecties enigszins af te buigen.

Met deze techniek profiteert de geluidsman van de voordelen van het naar achteren plaatsen van de microfoon (een natuurlijker geluid, minder geconcentreerd op specifieke delen van het instrument), zonder de negatieve artefacten die je in een onbehandelde ruimte krijgt. Voor mijn oren is het verschil in de ruwe opname tussen de twee veel duidelijker dan bij close-miking, en het is een duidelijke verbetering in klank en geluidskwaliteit.

Als geluidstechnicus word ik enthousiast van tracks die zo klinken, omdat het meer creatieve mogelijkheden biedt. Als ik klankfoutjes hoor, hoef ik niet te proberen ‘het in de mix te repareren’, maar kan ik gewoon nadenken over hoe de track het nummer het beste kan dienen, op welke manier mijn oren dat ook maar kunnen bedenken. Zo blijven alle opties open, inclusief en vooral de mogelijkheden voor compressie en verzadiging, die anders de artefacten in suboptimale opnames nog erger zouden maken.

Bewerking kan de gebreken in een suboptimale opname juist benadrukken

Ongeveer 10 minuten na het begin van de video pas ik vervolgens wat basisbewerkingen toe, typisch voor wat een mixtechnicus zou doen om de klankkwaliteit van de opname te optimaliseren. Dit zijn geen geavanceerde of radicale technieken; ik gebruik gewoon de standaardplugins die bij de DAW worden geleverd. Ik heb een beetje EQ toegevoegd en slechts een paar dB compressie om de natuurlijke klank van de gitaar te versterken. Maar toen ik precies dezelfde mixtechnieken toepaste op de track zonder PIB, werd de klank juist slechter, en werd het verschil tussen opnemen met en zonder PIB nog duidelijker.

Wat is hier aan de hand?

Onthoud dat een van de belangrijkste artefacten die de ruimte veroorzaakt, kamfiltering is. Kamfiltering zorgt voor zeer steile maar zeer smalle pieken en dalen op talrijke frequenties. Deze artefacten – met name de pieken – worden versterkt door verdere bewerking tijdens de mix. Denk bijvoorbeeld aan een compressor of een saturatie-plug-in. Bij dit soort bewerkingen draait alles om dynamiek: hoe luider het ingangssignaal, hoe sterker de compressor ingrijpt om het dynamisch bereik te verkleinen, of hoe meer vervorming er door de saturatie-plug-in wordt veroorzaakt. Bij de compressor zullen de pieken de compressor dus eerder activeren dan de frequenties zonder pieken, wat ongewenste artefacten kan opleveren, zoals een onaangename, onmuzikale ‘pomp’. De saturator daarentegen pakt de toch al problematische frequenties aan en voegt daar nog meer harmonische inhoud aan toe, wat vaak resulteert in een erg schrille klank.

Ook de EQ wordt beïnvloed. We geven bijvoorbeeld vaak vorm aan de klank door zachte, brede boosts te gebruiken. Maar als er scherpe pieken met kamfiltering op smalle frequenties binnen het boostbereik zitten, versterken we juist die frequenties. Dat betekent dat we die zachte, brede boost niet zo sterk kunnen toepassen als we zouden willen, zonder deze problemen nog erger te maken. Hoewel we soms de meest storende frequenties kunnen ‘wegfilteren’ met een smalle EQ-cut op een andere band, waardoor het iets beter wordt, is het tot op zekere hoogte een vicieuze cirkel: bij kamfiltering zijn er namelijk altijd meer frequenties die je moet wegfilteren dan er beschikbare banden zijn.

Tracks zonder die kamfilterpieken reageren veel consistenter op deze bewerkingstools, wat resulteert in een geluid dat veel dichter bij de bedoeling van de engineer ligt. Ze verbeteren de klank daadwerkelijk, in plaats van de gebreken in de originele opname zelf te benadrukken. Alle geweldige effecten en plug-ins waar we tegenwoordig toegang toe hebben, kunnen dan worden ingezet voor creativiteit in plaats van voor het oplossen van problemen.

Hoewel ik een grote fan ben van uitzonderlijke microfoons en outboard-apparatuur zoals boutique-voorversterkers, en ik altijd aanraad om de beste apparatuur te gebruiken die je tot je beschikking hebt, zorgen tools en technieken als deze vaak voor een nog grotere verbetering van je opnames dan nog meer geld uitgeven aan apparatuurupgrades. Voor een fractie van de prijs van een boutique-microfoon of -voorversterker kunnen een of twee PIB’s die op deze manier worden gebruikt, je opnames veel natuurlijker laten klinken, klaar maken voor een geweldige, creatieve mix, en je betere resultaten opleveren.