Een opnamestudio inrichten

Het klopt dat de meeste richtlijnen voor ruimteontwerp op internet – inclusief die van GIK – meer gericht zijn op luisterruimtes, thuisbioscopen, regiekamers of eenkamerstudio’s dan op traditionele ‘live rooms’ of ruimtes waar live muziekoptredens worden opgenomen. De belangrijkste principes voor het akoestisch behandelen van een opnamestudio verschillen echter niet veel in theorie, alleen in de toepassing. Laten we eens kijken naar een paar van de belangrijkste problemen bij de akoestische behandeling van ruimtes, zien hoe die van toepassing zijn op opnamestudio’s in plaats van luisterruimtes, en onderzoeken hoe akoestische oplossingen kunnen worden ingezet om ze op te lossen.

Wat is het doel?

Voor de meesten van ons is het doel om een geweldig klinkende, veelzijdige ruimte te creëren waarin we een breed scala aan instrumenten en artiesten kunnen opnemen. Deze veelzijdigheid komt het best van pas voor mensen die regelmatig opnames maken voor allerlei instrumenten of klanten. Anderen willen misschien kleine variaties op dit thema – als je bijvoorbeeld een drummer bent die gespecialiseerd is in classic rock, dan wil je misschien veel meer ambiance in je ruimte dan een zanger die een drogere opnamruimte nodig heeft.

Dus tenzij je een gespecialiseerde ruimte bouwt, kun je het beste alles zo veelzijdig mogelijk houden. In de huiselijke ruimtes waar de meesten van ons tegenwoordig werken, is het creëren van een ruimte met een levendige nagalm waarschijnlijk geen haalbare kaart, tenzij je een hoog plafond hebt om mee te werken. We hoeven de ruimte niet volledig te dempen met veel absorptiemateriaal, maar we willen wel een werkbare ruimte creëren om superieure opnames te maken.

Zorg dat je wat verplaatsbare panelen bij de hand hebt!

Zoals ik al eerder heb geschreven, is het ontzettend handig om een paar verplaatsbare panelen in een opnamestudio te hebben, en voor dit artikel beschouw ik dat als stap nul. Zelfs als je ‘panelen’ verhuisdekens zijn die over microfoonstandaards zijn gedrapeerd, kun je al invloed uitoefenen op de klank van de ruimte. Als je een aantal echte akoestische panelen bij de hand hebt, open dat ook de deur naar een grotere verscheidenheid aan microfoontechnieken, zoals ik in dit artikel en deze video heb besproken:

Maar als je in een vaste opnamestudio werkt, kun je je opnamestudio naar een professioneel niveau tillen door meer panelen in de ruimte te installeren. Laten we eens kijken naar de belangrijkste strategieën.

De sweet spot

Het eerste wat iedereen die een opnamestudio inricht moet doen – vooral als het een kleine, huiselijke ruimte is – is een primaire ‘sweet spot’ voor de opname vinden. Dit is de plek waar de meeste instrumenten die je opneemt worden opgesteld, of waar de belangrijkste instrumenten staan als je meer dan één muzikant opneemt. In de hedendaagse muziek is de eerste vraag meestal of je drums gaat opnemen. Drums nemen veel ruimte in beslag, dus in de meeste gevallen zijn ze het eerste waar je rekening mee moet houden bij de plaatsing. We kunnen de hele opstelling van de ruimte rond de drums plannen en ze in het midden van de belangrijkste ‘sweet spot’ plaatsen. Als de ruimte krap is en we plaats moeten maken voor meerdere muzikanten, zet ik de drumkit vaak zo neer dat de drummer met zijn rug tegen een hoek zit en met zijn gezicht de ruimte in kijkt, waarbij de drums rondom de drumkruk staan opgesteld. Meestal gebruik ik deze opstelling als ik een hele band tegelijk in dezelfde ruimte opneem.

Let It Bleed?

Let It Bleed?

Het tegelijk opnemen van meerdere muzikanten kan het gevoel van de muziek verbeteren, maar daarvoor moet de band wel redelijk goed op elkaar ingespeeld zijn. Soms worden andere instrumenten later ingespeeld, dus tijdens de eerste opnamesessie kunnen ze direct opnemen met virtuele versterkers en een koptelefoon. Zo kan het drumstel zonder overspraak worden opgenomen, terwijl het live-gevoel behouden blijft en iedereen elkaar via de koptelefoon kan horen. Of, als de sfeer van de band tijdens het live spelen goed is en de band geen zin heeft in overdubs, kun je versterkers in de ruimte gebruiken die zo zijn ingesteld dat je de overspraak onder controle houdt. Let wel: we kunnen (en willen) de overspraak niet helemaal wegwerken, maar we willen ons er juist heel bewust van zijn hoe de overspraak klinkt (met de juiste bewerking klinkt overspraak juist beter!) en de overspraak in ons voordeel gebruiken.

Als de ruimte goed is behandeld, zijn er minder reflecties in de ruimte en dus ook minder overspraak. Bovendien is de overspraak in een goed klinkende ruimte lang niet zo storend. Je zult waarschijnlijk merken dat je minder ruimtelijke effecten (reverb & delay) nodig hebt om een prachtig gevoel van ruimte en driedimensionaliteit in je mixen te bereiken, dankzij de overspraak. En door goed na te denken over de plaatsing en de null-punten van de microfoons, kunnen we beïnvloeden welke andere instrumenten in welke microfoons doorklinken. In dit soort ruimtes kan het opnemen van een volledige band met goede microfoontechniek en draagbare panelen die strategisch tussen de instrumenten zijn geplaatst, een verbazingwekkende mate van isolatie opleveren. En je kunt de doorklinkgeluiden apart vastleggen met ruimtemicrofoons, om precies te bepalen hoeveel ‘ruimte’ er uiteindelijk in de opname terechtkomt.

Laten we dus eens kijken naar enkele algemene strategieën voor ruimtebehandeling. Misschien ken je deze strategieën al, omdat ze ook van toepassing zijn op luisterruimtes, maar laten we eens bekijken hoe ze in opnamestudio’s worden toegepast.

Basdemping

In dit scenario, waarbij je een volledige band opneemt met een drummer in de ruimte, is basdemping een must. Natuurlijk moet de kickdrum goed klinken, maar alle drums produceren lage tonen – zelfs de grondtoon van de snare ligt rond de 100 Hz (misschien 150 Hz, afhankelijk van de stemming). Maar dit geldt ook voor instrumenten die we niet direct met het basgebied associëren. De lage E-snaar van een akoestische gitaar zit bijvoorbeeld rond de 82 Hz, dus een goede strategie voor basdemping helpt zeker ook bij het opnemen van gitaar. Vaak zijn problemen in het hogere basbereik (zo’n 100-400 Hz) veel beter hoorbaar dan problemen in de laagste octaven, omdat de meeste muziekgenres daar veel meer energie hebben dan in de allerlaagste octaven (onder de 80 Hz).

Begin met grote, dikke basvangers in de hoek achter de drummer, van vloer tot plafond. Dit helpt het lage bereik egaler te maken, wat essentieel is voor goede drumopnames met punch en impact. Soffit Corner Bass Trap en TriTrap™ Corner Bass Traps zijn hier geweldige opties, net als Amplitude™ Bass Trap Panels.

Vroege reflecties

Vervolgens krijg je bij de ‘sweet spot’-opstelling heel sterke vroege reflecties van het plafond boven het drumstel en van de zijmuren die vanuit de hoek komen. Deze reflecties zullen behoorlijk luid zijn en vrij vroeg optreden, omdat de muren en het plafond zo dichtbij zijn. In dit geval is het de beste strategie om de reflectiepunten te behandelen met zo dik mogelijke absorptiemateriaal om die vroege reflecties volledig weg te werken.

Houd in gedachten dat vroege reflecties over het algemeen die zijn die eerder dan 25-30 ms na de oorspronkelijke geluidsbron plaatsvinden, en deze reflecties dragen nooit bij aan de geluidskwaliteit van de opname (tenzij je op zoek bent naar een speciaal effect of een specifieke lo-fi-klank). Zodra geluiden in dit tijdsbereik – de vroege reflecties – zijn geëlimineerd met dikke absorptiematerialen, blijven alleen de oorspronkelijke geluidsbron en de nagalm & ambiance over, die pas na die drempel van 25-30 ms optreden.

Balans & Sfeer

Vanaf daar kun je verder in de ruimte extra panelen aanbrengen om de gewenste balans in de ruimte te krijgen. In de meeste gevallen gaat het om diffusie, vaak met de Amplitude™ akoestische panelen om een prachtige combinatie te krijgen van absorptie bij lagere frequenties en diffusie bij hogere frequenties, of met speciale diffusors zoals de Gotham Primitive Root Diffuser, Q7D Quadratic Residue Diffuser of GridFusor in combinatie met absorberende panelen. We zullen ook extra basdemping aanbrengen in de hoeken van de ruimte, evenals pure diffusie via de 1D Q7D- of de 2D Gotham-diffusors, die je het beste kunt plaatsen op een grote reflecterende muur die het verst van de drums verwijderd is. Voor meer informatie over het verschil tussen 1D- en 2D-diffusiepatronen en hoe je ze kunt toepassen, zie de download ‘The Diffusion Dimension’.

Voor een opnamestudio willen we dat de diffusors samenwerken om een mooi diffuus geluidsveld te creëren voor reflecties die later dan 25-30 ms plaatsvinden. Dit betekent dat muren die 12-15 of meer verwijderd zijn van de sweet spot het meest baat hebben bij diffusie.

De Sweet Spot is voor de drums, en al het andere!

Het creëren van een sweet spot voor opnames helpt behoorlijk, en lijkt veel op de sweet spot – of de luisterpositie – in een controlekamer of luisterruimte. We richten de ruimte in rondom deze plek. Door een sweet spot in een opnamekamer te creëren, kunnen we kwaliteitsopnames maken van een breed scala aan instrumenten, met specifieke gewenste kenmerken die goed klinken en veel flexibiliteit bieden bij het mixen:

De close-mics (en eventueel de drum-overheads) klinken heel gefocust en droog door de absorptie vlakbij, waardoor het kamfilter-effect en andere artefacten van vroege reflecties worden weggefilterd.

Als de absorbers dik zijn, wordt het lage bereik veel consistenter, nauwkeuriger en krachtiger, waardoor het veel makkelijker wordt om compressie en EQ naar smaak in te stellen, in plaats van achter piekerige resonanties of null-suck-outs aan te jagen.

Je kunt dan ruimtemicrofoons aan de andere kant van de ruimte opstellen, met behulp van verschillende technieken, zoals het microfoneren van een muur met diffusors tegenover het drumstel. Vervolgens kun je de ruimteklank naar eigen smaak afstemmen, en niemand anders zal opnames kunnen maken die precies zo klinken als die van jou. En toch zal je geluid consistent genoeg zijn om zich comfortabel thuis te voelen in verschillende muziekgenres, afhankelijk van hoe het wordt gemixt.

Je opnames zullen alle kenmerken hebben die je wilt: een strak, gefocust geluid met weinig of geen vroege reflecties onder de 25-30 ms of zo, en daarna een mooi diffuus geluidsveld dat vanaf daar inzet. Er zullen geen resonantiefrequenties zijn die in de mix of postproductie ‘gerepareerd’ moeten worden, en met vakkundig gebruik van effecten kun je elk soort geluid krijgen dat je nodig hebt voor het betreffende nummer.

Op dit moment is een groot deel van je ruimte-opstelling al klaar, en of je nu drums of een ander instrument opneemt, deze Sweet Spot zal waarschijnlijk je belangrijkste opnamezone zijn. Je doet hier het grootste deel van je overdubs, en je kunt hier ook ensembles of meerdere instrumenten opnemen als dat nodig is.

De rest van de ruimte

Tenzij je het geluk hebt een heel grote ruimte te hebben, zullen op dit moment de drums, de akoestische aanpassingen en de opnamemicrofoons de ruimte domineren. Als je een volledige band gaat opnemen, kan het gebruik van gobo’s – zoals het PIB™ Portable Vocal Screen of FreeStand Acoustic Panels – tussen cruciale microfoons en instrumenten die je NIET door die microfoon wilt laten oppikken, behoorlijk helpen. Daarnaast kan zorgvuldig gebruik van de null-punten in de microfoons ook helpen, als je de opstelling zo regelt dat de null-punten gericht zijn op andere instrumenten die je niet door de microfoon wilt laten ‘horen’. Deze techniek, in combinatie met het gebruik van vrijstaande panelen tussen instrumenten, levert veel op. Als er nabijgelegen reflecterende oppervlakken zijn die nog niet zijn behandeld, kan het gebruik van meer absorbers hier ook helpen.

Andere strategieën

Deze ‘Sweet Spot’-strategie voor opnames is vrijwel waterdicht en veelzijdig, maar als je een projectstudio hebt die voor specifieke taken is bedoeld – zoals een drummer of zanger die zichzelf opneemt – dan kun je deze strategieën aanpassen aan jouw specifieke behoeften.

Bij twijfel: vraag om hulp

Praat met een van onze akoestische experts – het is gratis.